Pater Damiaan - Een heilige in quarantaine

Mensen in quarantaine plaatsen omwille van een ziekte bestaat al heel lang. De Bijbel spreekt er al over in het boek Leviticus als het gaat over melaatsen. Maar dichter bij ons kennen wij het levensverhaal van Jozef De Veuster ofwel Pater Damiaan (1840-1889). Vrijwillig is hij op 10 mei 1872 naar de melaatsenkolonie gegaan van Molokaï. Molokaï was een ideale plek om mensen onder quarantaine te plaatsen. Aan de ene kant konden de melaatsen niet weg omwille van de hoge bergen, aan de andere kant was er de zee. Deze quarantaine bracht dus een zeer drastisch isolement met zich mee voor alle melaatsen die onder dwang op dat eiland werden neergezet. Voor hen was het een definitieve scheiding van familieleden en vrienden.

Zelfs Pater Damiaan - ook al werd hij toen al de held van Molokaï genoemd en is hij in 2009 door de kerk heilig verklaard - heeft hard geworsteld met die strenge quarantaine. In eerste instantie had hij het er zeer moeilijk mee omdat hij hierdoor geen andere priester kon zien om regelmatig Gods vergeving in de biecht te kunnen ontvangen. Later zat het hem soms ook heel hoog wanneer hij van zijn oversten geen toelating kreeg (wel van de regering) naar Honolulu te gaan om daar een dokter te zien en om een nieuwe behandeling uit te proberen. Zo schrijft Pater Damiaan op 30 december 1885 aan zijn bisschop: “Ik mopper een beetje tegen de wat tirannieke manier waarop mijn goeie pater overste me hier wil opsluiten. Zolang m’n gezondheid het toelaat en de regering er niet tegen is, waarom zouden mijn oversten me dan niet toestaan om me vrij te bewegen als dat nodig is?“ Op 8 februari 1885 krijgt Pater Damiaan van zijn overste hierop het volgende antwoord: “Als u naar Kakaako gaat (district van Honolulu), moet u meteen naar de kapel van de melaatsen gaan zonder mis te lezen; want noch pater Clément noch ondergetekende (de overste) zullen erin toestemmen mis te lezen met dezelfde kelk en dezelfde gewaden die u gebruikt, en de zusters zullen uit uw handen niet de heilige Communie willen ontvangen. Als u op uw stuk blijft staan, beste pater, zou dat voor ons het bewijs zijn dat u geen tact noch liefde hebt voor uw naasten en dat u alleen naar uzelf kijkt. Er is teveel egoïsme bij en ik hoop dat al die gevoelens niet in uw hart leven of in uw hoofd”. Dit antwoord was een formeel verbod aan pater Damiaan om naar Honolulu te komen. De manier waarop dat aan Pater Damiaan duidelijk werd gemaakt, heeft hem een hele periode dwars gezeten.

We merken dus dat ‘in quarantaine leven’ en wat daarbij komt aan sociale conflicten, zelfs de gemoedsrust van de heilige Pater Damiaan flink heeft door elkaar geschud. De omstandigheden en de tijd waarin wij nu leven zijn weliswaar totaal anders. In onze huidige ‘quarantaine’ mogen wij wel naar de dokter en indien nodig naar het ziekenhuis. En wij kunnen op verschillende manieren de H. Mis ook volgen op Radio en TV, of op internet via livestream. Maar beginnen sommigen onder ons ook niet te lijden aan het fysiek moeten missen van de H. Eucharistie en de andere sacramenten? Doopsels en huwelijken werden bijvoorbeeld al uitgesteld. Konden wij vermoeden dat wij ooit in afzondering van elkaar de Goede Week en Pasen zouden moeten vieren? Voor deze toestand geldt zeker ook het spreekwoord: “Een christen alleen, is een christen in levensgevaar”.

De quarantaine heeft dus, naast economische, sociale en andere gevolgen, ook gevolgen voor ons geloofsleven en onze band met God. Wij roepen daarom in ons gebed de voorspraak in van de heilige Pater Damiaan dat de quarantaine niet lang meer nodig zal zijn. Dat ons sociaal leven, ons beroepsleven en ook ons kerkelijk leven zich spoedig mag herstellen. Misschien moeten we enerzijds blijven beseffen dat quarantaine is afgeleid van het Franse ‘quarante’, dus een veertig-dagen-tijd. Een vastentijd in quarantaine kan daarom zuiverend en louterend zijn. Maar anderzijds blijft een quarantaine toch ook niet meer dan een voorbereidingstijd op het feest van Jezus’ opstanding uit de dood, het hoogfeest van Pasen. Moge het daarom snel Pasen worden, in de eerste plaats voor onze coronazieken, maar ook voor jullie allen!

Pastoor Karl Abts

Vergelijkbare artikels